Ç’farë është adhurimi (ibadeti)?

Ibn Tejmije (All-llahu e mëshiroftë) thotë:
 ” العبادة هي طاعة الله بامتثال ما أمر الله به على ألسنة الرسل”
“Adhurimi është bindja ndaj All-llahut duke zbatuar atë që Ai ka urdhëruar nëpërmjet të dërguarve.”

Ibn Kethiri – (prej dijetarëve të mëdhenj shafi, Imam i madh, muhaddith, dhe komentues i madh i Kur’anit, nxënësi i Dhehebiut, i Mizzit, dhe i Ibn Tejmijes; V.774.h. Damask) – All-llahu e mëshiroftë, thotë:
“و عبادته هي طاعته بفعل المأمور و تَرْك المحظور و ذلك هو حقيقة دين الإسلام،  لأن الإسلام الاستسلام لله تعالى المتضمن غاية الانقياد و الذُلّ و الخضوع “.
“Adhurimi i Tij është bindja ndaj Tij me veprimin e urdhëresave dhe lënien e ndalesave, dhe kjo është esenca dhe thelbi i Islamit, ngase Islami është dorëzim ndaj All-llahut, e cila përmban kulmin e përuljes dhe nënshtrimit (ndaj All-llahut).”

Dashuria për All-llahun dhe nënshtrimi ndaj Tij nuk është thjesht pretendim, por duhet medoemos vërtetim. Që t’a vërtetosh atë duhet bindje ndaj asaj që urdhëron Ai.

All-llahu i Lartësuar thotë:
{قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ}
{Thuaj: nëse jeni që e doni All-llahun, atëherë më ndiqni mua, ashtu që t’ju doje All-llahu dhe t’jua fale mëkatet tuaja}

Ka shumë që pretendojnë se e duan All-llahun, por nuk i nënshtrohen dhe nuk i binden Atij.

Vërtetues i dashurisë për All-llahun është bindja ndaj Tij duke zbatuar atë që urdhëron All-llahu.

Ai i cili nuk i bindet All-llahut në atë që Ai urdhëron, nuk e don All-llahun me dashuri e cila i bën dobi, edhe pse ai në realitet e don All-llahun.

Ka shumë njerëz që e duan All-llahun, por nuk i binden Atij, dhe adhurojnë të tjerë përveç Tij.

Kjo dashuria e tyre në këtë rast është ajo dashuri normale e krijesës për Krijuesin, e cila nuk ka arritur në nivelin e bindjes ndaj Tij.

All-llahu i Lartësuar na tregon për këtë realitet, ku thotë:
{وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللَّهِ أَندَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّه}
{Prej njerëzve ka që adhurojnë përveç All-llahut idhuj (të adhuruar të tjerë), dhe i duan ata siç duan All-llahun}

All-llahu pohon dashurinë e tyre për All-llahun, ndërkohë ata adhurojnë të tjerë përveç Tij. Që do të thotë se kjo dashuri nuk iu bën dobi, nuk i bën ata besimtarë, sepse nuk është në nivelin e bindjes dhe nënshtrimit ndaj All-llahut, ndaj urdhërave të Tij.

Te ne ka shumë të tillë, të cilët thonë se e duan All-llahun, ndërkohë nuk i binden Atij në më kryesoren, që është:

• t’a besojnë dhe pohojnë njëshmërinë e All-llahut në adhurim.
• t’a mohojnë shirkun.
• t’a shprehin shehadetin.

Këta nuk janë besimtarë, dhe dashuria e tyre për All-llahun aspak nuk ju bën dobi.

Pra, nëse njeriu nuk i bindet dhe nuk i nënshtrohet All-llahut, dashuria që ka për Të nuk konsiderohet adhurim e as besim, dhe si e tillë nuk bën dobi.

Prandaj dashuria për All-llahun shoqërohet me nënshtrimin dhe bindjen ndaj All-llahut.

Nuk ka dashuri për All-llahun (dmth: dashuri të pranuar te All-llahu) pa nënshtrim dhe bindje ndaj Tij -Subhaneh-.

Ai i cili i bindet All-llahut në atë që urdhëron Ai, i tilli ka realizuar dhe vërtetuar dashurinë dhe nënshtrimin ndaj All-llahut, dhe me këtë ka realizuar dhe vërtetuar adhurimin.

Nënshtrimi dhe bindja ndaj All-llahut me të cilin realizohet dhe vërtetohet adhurimi i All-llahut është tre kategori:

• Kategoria e parë: Bindje ndaj All-llahut me të cilën saktësohet adhurimi.
  Me këtë robi konsiderohet besimtar, njësues i All-llahut në adhurim, por është në nivel të dobët.
  
  
• Kategoria e dytë: Bindje ndaj All-llahut me të cilën plotësohet adhurimi i obliguar.
  Me këte robi arrin gradën e devotshmërisë.
  
  
• Kategoria e tretë: Bindje ndaj All-llahut me të cilën plotësohet adhurimi i pëlqyer.
  Me këtë arrihen gradat e larta të adhurimit, të devotshmërisë dhe Ihsanit.

Sa i përket kategorisë së parë (bindja me të cilën robi saktëson adhurimin).
Kjo arrihet kur robi i bindet All-llahut në urdhërat e Tij që janë:

• T’i besoje All-llahut dhe t’i plotësoje kushtet e besimit, dhe shtyllat e tij.
• T’a besoje dhe t’a pohoje njëshmërinë e All-llahut në adhurim.
• T’a mohoje dhe refuzoje shirkun.
• T’i përmbushe kushtet e shehadetit, dhe t’a thotë me gojë shehadetin.
• T’i besoje dhe t’i pranoje dispozitat fetare dhe mos të mohoje asgjë prej tyre.
• Dhe të veproje diçka prej punëve të mira.

Me këto robi e ka përmbushur kategorinë e parë, dmth: e ka saktësuar adhurimin.

Sa i përket kategorisë së dytë:
Kjo arrihet kur robi plotëson kategorinë e parë dhe sipër kësaj i bindet All-llahut duke zbatuar të gjitha urdhëresat dhe duke u larguar nga të gjitha ndalesat të cilat i bëhen të ditura.
Me këto plotësohet adhurimi i obliguar, dhe arrihet grada e devotshmërisë.

Ndërsa sa i përket kategorisë së tretë:
Kjo arrihet atëherë kur robi plotëson kategorinë e dytë, dhe sipër kësaj i bindet All-llahut në ato gjëra të cilat janë Mustehab (të pëlqyera) veprimi i tyre, dhe largohet nga ato gjera që jan Mekruh (jo të pëlqyera) veprimi i tyre.
Me këto plotësohet adhurimi i pëlqyer dhe arrihen gradat më të larta të devotshmërisë, grada e Ihsanit.

Urdhëresat janë dy kategori:

• Urdhëri për të vepruar disa gjëra.
  Kjo kategori quhet ndryshe ‘URDHËRESAT’
  
  
• Urdhëri për t’u ndaluar nga disa gjëra.
  Kjo kategori quhet ndryshe ‘NDALESAT’

Secila kategori ndahet në dy lloje.

1) Urdhëresat janë dy lloje:

• Urdhëresa në formë të obliguar, të cilat në arabisht quhen ‘Uaxhibate’ ose ‘Farze’.
  
  
• Urdhëresa në formë të pëlqyer, të cilave në arabisht iu thuhet ‘Mustehabe’. Kush nuk i vepron nuk ndëshkohet, ndërsa kush i vepron shpërblehet.

2) Edhe Ndalesat janë dy lloje:

• Ndalesa në formë obligative, të cilave në arabisht iu thuhet ‘Harame’.
  
  
• Ndalesa në formë jo obligative, të cilat quhen ‘Mekruh’ (jo e pëlqyer). Kush i vepron nuk ndëshkohet, kush i len shpërblehet.

Urdhëresat janë:

• Urdhëresa zemre – Janë punë dhe fjalë zemre me të cilat urdhërohet robi, si: besimi, nijeti, dashuria për All-llahun, frika prej Tij, dashuria për besimtarët etj.
  
  
• Urdhëresa fjale – Janë fjalë me të cilat urdhërohet robi që ti thotë, si: thënia e shehadetit, thënia Bismil-lah kur hamë, kur pijmë, kur therim Kurbanin etj. Përmendja e All-llahut, leximi i Kur’anit, thënia e të vërtetës etj.
  
  
• Urdhëresa gjymtyrësh – Janë punë me të cilat urdhërohet robi që ti veproje ato me gjymtyrë, si: namazi, zekati, agjërimi, etj.

Po ashtu edhe ndalesat janë:

• Ndalesa zemre – Ato janë: mohimi, refuzimi dhe përgënjeshrimi i të vërtetës, mendjemadhësia, zilia, xhelozia etj.
  
  
• Ndalesa gjuhe – Ndalohet robi t’i thotë, siç janë: fjalët që janë shirk, gënjeshtra, ofendimi etj.
  
  
• Ndalesa gjymtyrësh –Ndalohet robi t’i veproje, siç janë: vrasja me të padrejtë, kamata, zinaja, bixhozi, vjedhja, etj.

Çdo urdhëresë me të cilën urdhëron All-llahu Subhaneh dhe i Dërguari i Tij (sal-lall-llahu alejhi ue sel-lem) është punë të cilën e don All-llahu dhe është i kënaqur me të (e don dhe është i kënaqur që t’a veprojmë atë për hatër Tij).

Çdo ndalesë prej së cilës na ndalon All-llahu dhe i Dërguari i Tij, largimi prej saj për hatër të All-llahut është vepër që e don All-llahu dhe është i kënaqur me të.

Ky është kuptimi i fjalës së Ibn Tejmijes në përkufizimin e adhurimit, ku thotë:
“Adhurimi është emër përmbledhës i çdo gjëjë që e don All-llahu dhe është i kënaqur me të, prej fjalëve dhe punëve të brendshme dhe të jashtme.”

Pra, adhurimi i All-llahut pa i bërë ortak saktësohet, realizohet, vërtetohet dhe plotësohet me bindjen ndaj All-llahut, duke zbatuar urdhëresat dhe duke u larguar nga ndalesat.

Sa më shumë njeriu shton zbatimin e urdhëresave dhe largohet nga ndalesat aq me shumë e realizon, vërteton dhe plotëson adhurimin e tij ndaj All-llahut Subahneh.